Enerji ithalatı faturası yüzde 24.8 azaldı

 Türkiye'nin enerji ithalatı için ödediği tutar, kasımda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 azalarak 2 milyar 534 milyon 493 bin dolara geriledi.

Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, kasımda Türkiye'nin toplam ithalatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,9 artarak 21 milyar 127 milyon 322 bin dolar oldu. 

Bunun 2 milyar 534 milyon 493 bin dolarlık kısmını, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" oluşturdu.


Geçen yılın kasım ayında bu rakam 3 milyar 369 milyon 893 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece, söz konusu dönemde ülkenin enerji ithalatı faturası yüzde 24,8 azaldı.
 Enerji ithalatının düşmesinde yerli ve yenilenebilir enerji üretimindeki artış etkili oldu.

Öte yandan, kasımda geçen yılın aynı ayına göre ham petrol ithalatı yüzde 3,8 azalarak 2 milyon 574 bin 933 tona geriledi.

Güneşten elektrik üreten şemsiyeler gelecek yaz plajlarda olacak

 Antalya'da bir firmanın geliştirdiği güneş panelleriyle elektrik üretilebilen plaj şemsiyeleri, turizm sektöründen ilgi görüyor.

Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren CW Enerji Mühendislik Ticaret ve Sanayi AŞ, Ar-Ge çalışmaları sonucunda, yaz sezonunda sahilleri dolduran tatilcilerin elektrik ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla şemsiyelere yerleştirilen güneş panelleri sayesinde elektrik üretebilen sistemi geliştirdi.

Kapalı durumdayken otomatik pil koruma özelliği eklenen ve üzerine led ampuller yerleştiren plaj şemsiyesi piyasaya sunuldu. Gündüz cep telefonu, tablet ve dizüstü bilgisayar gibi cihazların elektrik ihtiyacını karşılayan, gece de aydınlatma imkanı sunan çok amaçlı şemsiyelere özellikle oteller ilgi gösteriyor.

Tatilcilerin enerji ihtiyacına çözüm

Şirketin yönetim kurulu başkanı Tarık Sarvan, AA muhabirine, güneş enerjisinin hızlı bir şekilde hayata girdiğini ve artık her alanda aktif kullanıldığını söyledi.

İnsanların cep telefonu-tablet gibi cihazların kullanımının yaygınlaşmasıyla elektrik enerjisine daha fazla ihtiyaç duymaya başladığına dikkati çeken Sarvan, özellikle sahillerdeki tatilcilerin enerji problemi yaşadığını belirtti.

Sarvan, bu soruna çözüm üretmek amacıyla başlattıkları çalışma kapsamında şemsiyeler için güneşten elektrik üreten sistem geliştirdiklerini anlatarak, şöyle devam etti:

"Antalya gibi tatil merkezlerinde güneş oldukça zengin. Sahiller şemsiyelerle dolu. Bunları değerlendirmek istedik. Şemsiye yapan firma ile görüştük, güzel bir şemsiye tasarlandı, üzerine esnek güneş panellerimizi yerleştirdik. Yaklaşık 200 vatlık bir enerji sistemini oluşturduk. Bununla iki cep telefonu aynı anda ya da herhangi bir laptop bütün gün şarj edilebiliyor."

Şemsiyeye gece de faydalanılması için led ampuller döşediklerini dile getiren Sarvan, bu sayede şemsiyelerin gece de aktif kullanılabildiğini ifade etti.

2021 sezonunda sahillerde olacak

Sarvan, güzel bir projeyi hayata geçirildiklerini için mutlu olduklarını, şemsiyelerin sahillerin yanı sıra havuz başı, kafeterya ve bahçelere de konulabileceğini aktardı.

Şemsiyede seri üretime başlandığını dile getiren Sarvan, "Ürünü bu yıl çıkardık, sipariş almaya başladık. 2021 sezonunda birkaç 5 yıldızlı otel grubunun sahillerinde yer alacak." dedi.

Sarvan, sistemin mevcut şemsiyelere de entegre olabileceğini, yaz bittiğinde sistemlerin şemsiyelerden sökülüp, çıkarıldığını ve daha sonra tekrar monte edilebildiğini bildirdi.

Sistemi lityum iyon bataryalarla yaptıklarını anlatan Sarvan, "Bataryaların yaklaşık 10 yıl garantisi, 20-25 yıl ömrü var. Panelimizin de 25 yıl garantisi, 45-50 yıllık ömrü var. Ömürlük bir sistem kuruyoruz." diye konuştu.

Türkiye için doğal gazda kritik yıl

 Türk doğal gaz sektörü açısından kritik bir eşik olarak nitelendirilen 2021'de Türkiye'nin uzun vadeli doğal gaz kontratlarının önemli bir bölümünün süresi sona erecek. Bu kontratların yeniden müzakere edilmesi sürecinde kontrat yapısında esneklik ve fiyatlarda indirim yapılması, Türkiye'nin taleplerinin başında geliyor.

Bu yıl sonu itibarıyla Türkiye'nin 58 milyar metreküp seviyesinde bulunan uzun dönemli ve petrol fiyatına endeksli doğal gaz kontratlarının 15,9 milyar metreküplük kısmı 2021'de sona eriyor. Bu durumun, gelecek yılın sektör ve doğal gaz maliyetleri açısından belirleyici olması bekleniyor.

LNG sözleşmesinin süresi 2021'nin sonunda doluyor

Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ'nin (BOTAŞ) Azerbaycan ile olan 6,6 milyar metreküplük gaz kontratının süresi Nisan 2021'de dolacak. BOTAŞ'ın Rus şirket Gazprom ile 4 milyar metreküplük ve Nijerya ile 1,3 milyar metreküplük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sözleşmesinin süresi de 2021'in sonunda bitecek.

BOTAŞ'ın 2007'de özel sektöre devrettiği 4 milyar metreküplük sözleşmelerin süresi de aynı şekilde gelecek yıl sonunda tamamlanıyor. Diğer yandan, bu yıl eylülde sona eren 2,1 milyar metreküplük LNG Katar sözleşmesinin akıbetinin de yeni yılda netleşmesi bekleniyor.

Böylece, Rusya, Katar ve Nijerya ile süresi biten toplamda 11,4 milyar metreküplük yenilenmesi muhtemel gaz sözleşmesi mevcut. Bu rakam, Türkiye'nin toplam gaz kontratlarının yüzde 20'sini oluşturuyor.

Türkiye'nin Rusya ile doğal gaz kontrat müzakereleri devam ederken, BOTAŞ ve özel sektör şirketlerinin bu müzakerelerdeki taleplerinin başında, uluslararası ticaret merkezlerindeki fiyatlara endeksli formüllere dayalı esnek bir kontrat yapısı oluşturulması ve fiyatlarda indirim yapılması geliyor.

Elektrik ve doğalgaz faturaları düşecek

 Dünyada doğalgaz ve petrole olan talebin azalması nedeniyle fiyatların düşük olduğunu ifade eden Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, "Yeni kontratlarla birlikte elektrik ve doğalgaz faturalarında da gerileme olacak" dedi.

Korona virüs sebebiyle enerji sektörü de büyük bir şok yaşadı. Bu yıl dünya enerji kullanımı yüzde 5 düşse de, sektör, 2008 finansal krizinden yedi kat daha derin bir kriz gördü. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, petrol fiyatlarının 50 dolar gibi düşük bir seviyede olduğuna işaret ederek, "Kısa süre içerisinde 70 dolara çıkabileceğini düşünmüyorum. Kullanılmayan bir petrol stoku var dünyada. Doğalgaz fiyatları da düşük seviyede. Doğalgaz ve petrole talep azlığı nedeniyle elektrik ve doğalgaz faturalarında düşüş beklenebilir" dedi.

PETROLLE ÇALIŞAN ARAÇLAR AZALACAK

Ekonomi Gazetecileri Derneği Başkanı Celal Toprak'ın moderatörlüğünde düzenlenen online toplantıda konuşan Fatih Birol, "Birçok ülke iklim değişikliğini engellemek için emisyonları azaltma hedefleri koydu. Bu hedeflere ulaşmanın yolu, temiz enerji teknolojilerini daha fazla kullanmaktan geçiyor. ABD yeni yönetimle, kendi adına iklim değişikliğiyle mücadelede bazı taahhütlerde bulunacak ve dünya çapında bu konuda bir seferberlik ilan edecek. Yenilenebilir enerji yatırımları artacak. Enerji piyasasının yeni kralı güneş oldu. Petrolle çalışan araçlar azalacak" ifadelerini kullandı.

KARBON VERGİSİ YOLDA

Türkiye gazetesinin haberine göre, Avrupa ve Amerika'nın çok yakında "karbon sınır vergisi" getireceğine işaret eden Fatih Birol, şu değerlendirmeyi yaptı: Bu ne demek? Diyelim Fransa, Çin'den bir alacak. Piyasada o ürün yapılırken onun karbon ayak izinin ne dersine bakılacak. Ona göre ise 10 liraysa, cezalandırıp 12 liraya çıkartacak. Ve bu, Çin'in aleyhine olacak. Bu başka birinin de böyle olacak. Şu anda AB, yakında ABD bu konuyu gündeme getirecek. Bu konu, dünya ticaret tartışmalarının en önemli odaklarından biri olacak. Türkiye gibi ihracatının çok büyük bol Avrupa ve Amerika'yla yapan bir ülke için mutlaka görülmesi gereken bir konu.

Yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik ucuzluyor

Yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik ucuzluyor. Son on yılda elektrik fiyatı güneş'ten üretilen elektrik %89, rüzgar elektriğinin fiyatı ise  %70 oranında azaldı.

Sabancı Holding rüzgar enerjisine 450 milyon dolar yatırım yapacak

 Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Kıvanç Zaimler, 4 yılda 565 megavatlık rüzgar enerjisi santrali için 450 milyon dolar yatırım yapacaklarını belirterek, "Bu yatırımla toplam elektrik üretim kapasitemiz 4 bin 150 megavat olacak." dedi.

Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Kıvanç Zaimler, yaptığı açıklamada, yatırım planlarına ve enerji sektöründeki güncel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Yeni tip koronavirüs (Covid-19) salgınının enerji sektörünü de etkilediğine işaret eden Zaimler, bu dönemde elektrik talebinin çok dalgalı hareket ettiğini söyledi. Zaimler ev, ticarethane, küçük işletme ve sanayide elektrik talebinin yaşam ve çalışma şartlarına göre farklılık gösterdiğine dikkati çekerek, "Ülkemizde ikinci çeyrek itibarıyla elektrik tüketiminde belirgin bir azalma yaşansa da ağustos sonrasında normalleşme başladı. Yıl sonu itibarıyla geçtiğimiz yılın az da olsa üzerinde bir tüketim gerçekleşecek gibi görünüyor. Bu yönüyle Türkiye, özellikle gelişmiş batılı ülkelere kıyasla pozitif ayrıştı." diye konuştu.

Kamu politikalarının da bu kapsamda etkili olduğunu aktaran Zaimler, krizlere önceden hazırlıklı ve dayanıklı olmanın büyük önem taşıdığını vurguladı.

Zaimler, bu kapsamda salgın döneminde ilave önlemler aldıklarına değinerek, "Şirket olarak her zaman ihtiyatlı bir bilanço yönetimimiz var. Finansal risk yönetimi, güçlü bir iş yönetimi ve farklı yakıtlardan oluşan enerji üretim portföyü ile değer zincirinin her aşamasında her tarafta aktif bir oyuncu olarak risklerimizi dağıtmamız ve nitelikli iş kaynağımız en önemli konu." ifadelerini kullandı.

Bütün belirsizliklere rağmen finansal performanslarının geçen yıl rakamlarının ve beklentilerinin üzerinde gerçekleştiğini aktaran Zaimler, şöyle devam etti:

"Sabancı Holding enerji grubu olarak konsolide gelirimiz bu yılın 9 aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22 artışla 23,6 milyar lira oldu. Faaliyet karımızı yüzde 17, net karımızı ise yüzde 32 artırdık. Bu dönemde, Sabancı topluluğu içinde konsolide bazda operasyonel karlılığın önemli bir kısmını enerji gelirlerimiz oluşturdu. Yıl sonu beklentimiz de bu trendin benzer şekilde devam etmesi."

YATIRIMLAR DEAM EDİYOR

Zaimler, salgın nedeniyle tedarik zincirinde bazı aksaklıklar yaşandığını fakat yatırımlara hız kesmeden devam ettiklerini anlattı.

"Elektrik dağıtım şebekesine bu yılın 9 aylık döneminde 1,3 milyar lira yatırım gerçekleştirdiklerini" dile getiren Zaimler, elektrik üretimi alanındaki büyüme planları kapsamında yenilenebilir enerji ve modern teknolojilere odaklanacaklarını aktardı.

Zaimler, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) rüzgar enerjisi ihaleleri projelerine ilişkin, "Rüzgar enerjisinde Aydın ve Çanakkale'de toplam 500 megavatlık santral kuracağız. Şu anda bu santrallerin kurulacağı sahaların belirlenmesi ve proje geliştirme faaliyetlerini yürütüyoruz. Hedefimiz 2023'te YEKA kapsamındaki rüzgar enerjisi santrallerimizde üretime başlamak. Ayrıca Kayseri'de de 65 megavatlık bir rüzgar santrali yatırımımız daha olacak. Rüzgar enerjisinde 4 yılda 450 milyon dolarlık yatırımı hayata geçireceğiz. Rüzgar enerjisindeki bu yatırımla toplam elektrik üretim kapasitemiz 4 bin 150 megavat olacak. Proje ve yatırımlarımızın odağına sürdürülebilirlik ve yeni teknolojileri aldık. Elektrikli şarj cihazlarından depolamaya kadar birçok konuyu ele alıyoruz. Bizim için dijitalleşme hem kendi süreçlerimiz hem de müşteri temas noktalarımız için vazgeçilmez." değerlendirmesinde bulundu.

"YATIRIMLARDA ASLAN PAYI YENİLENEBİLİR ENERJİNİN"

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de yatırımların büyük kısmını yenilenebilir enerjinin oluşturacağına dikkati çeken Zaimler, bu kaynakların uzun vadede ucuz enerji üretimi sağlayacağını ve Türkiye'nin rekabet gücünü artıracağını bildirdi.

Zaimler, yenilenebilir enerjide yeni kapasite arzının belirli bir plan çerçevesinde ilerlemesinin ekipman üreticilerinin Türkiye'de yatırım yapmasını sağlayacağını belirterek, "Bu da ekipman üretiminin millileşmesinde büyük bir katkı yapacak. Türkiye'deki yeni yatırımlarda aslan payını rüzgar ve güneş enerjisinin alacağını öngörüyoruz." dedi.

"ARZ GÜVENLİĞİ İÇİN MEVCUT DOĞAL GAZ SANTRALLERİNE İHTİYAÇ VAR"

Yenilenebilir enerji kapasitesini artırmanın yolunun doğal gaz santrallerinden geçtiğini ve bu santrallerin piyasadaki elektrik fiyatını belirlediğini vurgulayan Zaimler, "Esnek şekilde üretim yapabildikleri ve ülkemiz arz güvenliğine hizmet ettikleri için doğal gaz santrallerine ihtiyaç var. Yenilenebilir enerji üretiminin düşük olduğu zamanlar oluyor. Bugünkü teknolojiyle depolama da mümkün olmadığından önümüzdeki 10 sene daha doğal gaz santrallerine ihtiyaç olacağını düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

Türkiye'deki mevcut doğal gaz santrallerinin gerekli bakımlarının yapılması gerektiğini vurgulayan Zaimler, şunları kaydetti:

"Gereken bakım yatırımlarının yapılmaması durumunda arıza riskleri oluşabilir. Bu da arz güvenliğini etkileyebilecek bir durum. Uzun vadede ise doğal gaz santrallerinin önce kısmen sonra tamamen hidrojen kullanımına geçme olasılığı var. Ekonomik olarak bunun sağlanması durumunda bu santraller karbon salımı da yapmayacaklar. Bu yüzden, var olan gaz santrali kapasitesinin verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılması gerekiyor ama Türkiye'de artık yeni gaz santrali inşa edilmez."

O giderler elektrik faturasından çıkarıldı!

 EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, "Bu konunun daha fazla istismar edilmesini engellemek için kurulumuzun bugün toplanarak aldığı kararla tebliğde yer alan temsil ağırlama, reklam, sponsorluk, bağış gibi yanlış algıya sebep olacak hükmü kaldırıyoruz" dedi.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, elektrik dağıtım şirketlerinin bağış, sponsorluk, reklam ve tanıtım giderleri, ceza, temsil ve ağırlama, ilan ve dernek aidat giderlerini artık tarifeden alamayacağını açıkladı.

Yılmaz, yaptığı yazılı açıklamada, kurumun 2021-2025 tarife dönemi çalışmalarını tamamladığını ifade etti.

Daha önceki (2016-2020) tarife döneminde yer alan maliyetlerin ve vatandaşa hizmeti etkileyecek faktörlerin gözden geçirildiğini kaydeden Yılmaz, şebeke kalitesinin artırılması ve kesintilerin tamamen ortadan kaldırılması, kayıp kaçakla mücadelede hedeflere ulaşılması, bakım ve onarım faaliyetlerinin artırılması, doğru ve etkin yatırımlarla istihdamın artırılması için yol haritası belirlendiğini aktardı.

Yılmaz, yeni dönemde önceliğin tüketicilere kaliteli hizmet sunulması olduğuna dikkati çekerek, "Dağıtım şirketleri kaliteli hizmet sunduğu ölçüde gelir kazanacak. Tüketiciyi üzen, kaliteli hizmet vermeyen ise gelir kaybına uğrayacak." ifadelerini kullandı.

Geçen hafta gündeme gelen dağıtım gelirlerine ilişkin tebliğle ilgili temsil-ağırlama gideri konusunun kamuoyuna yanlış aksettirildiğini ve siyaset malzemesi yapıldığını dile getiren Yılmaz, şöyle devam etti:

"İşin doğrusunu bir kez daha anlatmak gerekiyor. EPDK bu tebliğle zam ya da bir fiyat artışı yapmadı. Temsil ağırlama gideri ve tebliğde yer alan diğer kalemler 2011 ve 2016’da yayımlanan tebliğlerde ve dağıtım hizmetlerinin başladığı dönemden bu yana, hatta özelleştirme öncesinde dahi, tarife hesaplarında yer alan, mali mevzuatta bulunan giderler. Yani kesinlikle tarifelere yeni bir kalemin eklenmesi söz konusu değildi ve biz EPDK olarak bu kalemlere sınırlama, limit getirmiştik. İşin doğrusunu bilen kişilerin dahi konuyu siyaset malzemesi yapması, vatandaşlarımızın EPDK'ye ve enerji sektörüne duyduğu güveni zedeleyecek açıklamalar yapması bizleri üzdü. Tüketicilerimizin hakkına halel getirecek bir adım atmamız asla söz konusu değildir. Sektörümüze yönelik güveni korumamız, polemiklerle vatandaşımızın kafasını karıştırmaya çalışanlara fırsat vermememiz gerekiyor. Bu konunun daha fazla istismar edilmesini engellemek için kurulumuzun bugün toplanarak aldığı kararla tebliğde yer alan temsil ağırlama, reklam, sponsorluk, bağış gibi yanlış algıya sebep olacak hükmü kaldırıyoruz. Şirketler bu tip giderlerini tarifeden alamayacak, gelir elde edemeyecek."

Böylece, alınan karar sonrasında elektrik dağıtım tarifesinde artık bağış, sponsorluk, reklam ve tanıtım giderleri, ceza, temsil ve ağırlama giderleri, ilan ve dernek aidat giderleri yer almayacak.

Arz Güvenliği Yenilenebilir Enerjiyle Mümkün

 Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre, dünya genelindeki enerji yatırımlarında yüzde 18'lik bir düşüş söz konusu. Daha da ilginci, 2020'deki yatırımların yarısı güneş enerjisine yapılmış durumda. Enerji uzmanı Dr. Şerife Özkan Nesimioğlu, “Bu yüzden Türkiye’nin enerji yönetimi planı yapılarak enerji verimliliği ağırlıklı, yenilenebilir kaynakların elektrik üretiminde başat olduğu bir geleceğe hazırlanmak en doğru uzun vadeli enerji güvenliği stratejisi olarak görünüyor” diyor.

Yazı:

https://businessweek.com.tr/dergi/arz-guvenligi-yenilenebilir-enerjiyle-mumkun